woensdag 21 november 2007

Onderwijs=School?

In de NRC van afgelopen zaterdag (16 nov) een opinie-artikel van David Hunter over het verschil tussen gezondheid en gezondheidszorg. We denken, zo betoogt hij, dat we gezondheid bevorderen door voor zoveel mogelijk gezondheidszorg te zorgen. Helaas. Gezondheid bevorder je eerder preventief buiten het zorgstelsel, dan curatief in het stelsel. Hoe eenvoudig deze constatering, en hoe overtuigend zijn bewijs ook, Hunter berust erin dat er niet snel iets zal veranderen.
Simpelweg om dat de gezondheidszorg als systeem er belang bij heeft zoveel mogelijk middelen naar zich toe te harken.
Het stuk bleef bij me hangen. En er vielen wat puzzelstukjes op hun plek toen ik toevallig dit filmpje zag.


En nog wat stukjes, toen ik hoorde van dit advies van de Onderwijsraad. En de reactie van de VO-Raad daarop las. Zou het helpen als we proberen 'onderwijs' niet als synoniem te beschouwen van 'school'? Dat zou, om te beginnen, de Tweede Kamer weer te denken kunnen geven over de betekenis van het begrip 'onderwijstijd'. Zouden er in dit lijstje mensen zijn die zulke vragen kunnen stellen? Ik hoop het.

donderdag 15 november 2007

Prioriteiten

Dus we staan vlak voor een historische omwenteling. Links en rechts vallen de gaten in het onderwijssysteem, als we de media moeten geloven. Bonden kondigen acties aan vanwege de luizige 8% loonsverhoging waarmee de werkgevers op de proppen durfden te komen. In het basisonderwijs zouden ze al blij zijn met en iemand die de adminstratie doet. We hebben een minister die bereid is ruim 1 miljard aan smeerolie in dit piepende en krakende systeem te gieten. En we hebben een rapport van 's lands meest neutrale intellectueel die adviseert het in de lerarensalarissen te steken.
Wat dan te doen met een rapport van een andere club slimmeriken, dat adviseert niet teveel aandacht aan die salarissen te besteden, maar juist alles op de kwaliteit van de lerarenopleidingen te zetten? Zou het tijdrekken van Donner een afleidingsmanoeuvre zijn? Tovert Plasterk dan straks toch een echt nieuwe oplossing uit de hoge hoed?

vrijdag 9 november 2007

Drammer

Jos Elbers is zo'n type, zo stel ik mij voor, die de gesprekken op een feest van begin tot eind volledig domineert. Pas als hij luid toeterend om de hoek verdwenen is, haalt men weer adem en wordt er ook over andere onderwerpen gepraat. Als scheidend bestuursvoorzitter van INHOLLAND laat hij zich, op weg naar de uitgang, zijn hoed al op, zijn voet stevig tussen de zich langzaam sluitende deur, uitgebreid uitgeleide doen van zijn eigen feestje met een vraaggesprek op ScienceGuide.
Eén citaat daaruit is aardig, omdat het zowel zijn zelfinzicht, als zijn gebrek eraan weergeeft. Over zijn collega-bestuurder Lein Labruyère zegt hij: "Ik de drammer, netter gezegd de initiator. Hij de verankeraar, die dingen in elkaar zet, poldert en voor elkaar krijgt. "
Aardig dat hij inziet dat hij als initiator niet alles voor elkaar krijgt. Jammer is alleen, dat hij ervan overtuigd lijkt, dat alles door hem geïnitieerd zou moeten worden. Vaak is er al veel geïnitieerd door anderen, maar moet je even de rust nemen om de waarde ervan in te zien. Dat is het verschil tussen starten 'from scratch' of 'from scrap'.

donderdag 8 november 2007

Tijdloos

Bij mijn favoriete boekhandel kocht ik in de ramsj een aardig boekje: Seneca voor managers. Ondanks de fantasieloze titel op het omslag is er genoeg inspiratie aan de binnenkant te vinden. Eén citaat trof me speciaal: "Ook als er echt iets ergs te gebeuren staat: wat voor zin heeft het dan nog vooruit te gaan lopen op je eigen leed? Je zal vlug moeten treuren wanneer het zover is." (Prachtig spaarzaam Latijn overigens deze laatste zin: Satis cito dolebis, cum venerit.) En dan het slotakkoord: "(...) Wat je daarmee te winnen hebt? Tijd."
En dan te bedenken dat wij, ruim tweeduizend jaar later, ondanks auto, vliegtuig, internet en afwasmachine, nog steeds kampen met een gebrek aan tijd. Je zou kunnen zeggen: een tijdloos probleem.

maandag 5 november 2007

Bronnen van innovatie


Nog even terugkomen op mijn eerdere bericht over een artikel in The Economist over innovatie. Daarin werd gesteld dat cruciaal is om zo snel mogelijk vast te stellen wat de verkeerde ideeën zijn, om die te kunnen beëindigen. Dat is aardig, maar hoe houd je daar zicht op?
In een volgend artikel in hetzelfde katern een grafiekje met de belangrijkste bronnen voor nieuwe ideeën. De top drie is: 1. medewerkers, 2. zakelijke relaties en 3. klanten. (Adviseurs halen helaas net de top 3 niet.)
Het zou best eens kunnen dat dat dezelfde top drie is, waar managers op terug kunnen vallen om te vragen wat de goede ideeën zijn. Of is dat te simpel gedacht?

zondag 4 november 2007

Innovatiebron


Nog even terugkomen op mijn eerdere bericht over een artikel in The Economist over innovatie. Daarin werd gesteld dat cruciaal is om zo snel mogelijk vast te stellen wat de verkeerde ideeën zijn, om die te kunnen beëindigen. Dat is aardig, maar hoe houd je daar zicht op?
In een volgend artikel in hetzelfde katern een grafiekje met de belangrijkste bronnen voor nieuwe ideeën. De top drie is: 1. medewerkers, 2. zakelijke relaties en 3. klanten. (Adviseurs halen helaas net de top 3 niet.)
Het zou best eens kunnen dat dat dezelfde top drie is, waar managers op terug kunnen vallen om te vragen wat de goede ideeën zijn. Of is dat te simpel gedacht?

donderdag 1 november 2007

Kartrekker

Ooit kwam ik in een antiquariaat een fotoboek tegen met oude, vergeten beroepen. Prachtige foto's uit het begin van de vorige eeuw van pezige, door het leven getekende mensen, die enigszins wantrouwend de camera inkeken. Alsof ze zo hun bijgedachten hadden bij dat ingewikkelde gedoe van die fotograaf: ze hadden wel wat beters te doen. Kartrekken bijvoorbeeld. Die foto alleen al maakte de aanschaf van het boek waard. Een kartrekker was iemand die bij de bruggen over de grachten in Amsterdam (en waarschijnlijk ook elders) de hand- en hondenkarren even een zetje gaf, omdat ze anders de korte maar steile helling niet op zouden komen. Zijn inzet was dus maar kort; de kar en de lading waren het eigendom en de verantwoordelijkheid van iemand anders, en op het moment dat de top van de brug bereikt was, zat zijn taak erop en incasseerde hij zijn beloning. Hoe anders dan de taak van de figuurlijke kartrekkers van tegenwoordig.
Ik besloot toen het boek nog maar even te laten liggen. Daar heb ik tot op de dag van vandaag spijt van, ik ben het nooit meer ergens anders tegengekomen.

dinsdag 30 oktober 2007

Innovatie

In The Economist enkele weken geleden een speciaal katern over innovatie. Belangrijkste tips uit een van de artikelen: bij innovatie zijn creativiteit en implementatie onlosmakelijk met elkaar verbonden. Implementatie is misschien nog wel belangrijker.
En waar innovatie vroeger iets was van mannen in witte jassen in een laboratorium ver weg in de bossen, daar moet het nu dicht op de dagelijkse werkelijkheid gebeuren. De kunst is om uit die dagelijkse praktijk voortdurend de goede ideeën te halen. Of liever, zo snel mogelijk de slechte te beëindigen.
Die strategie wordt ook wel fast failing genoemd. Geef ideeën snel een kans, faciliteer ze, maar stop projecten zo snel mogelijk als ze de verkeerde kant op gaan. Volgens Ron Adner van Insead: "Innovation is a loser's game, as we know most initiatives fail. But the truly innovative companies know how to deal with losing."

zondag 28 oktober 2007

Coachen of trainen?

Het schaatsseizoen is weer van start gegaan. In NRC Handelsblad afgelopen weekend een uitgebreid interview met Gerard Kemkers. Citaat: "Samengevat ben je manager, coach en trainer. Ik splits heel duidelijk trainer en coach, dat zijn twee verschillende dingen. Management en trainen zijn goed te onderbouwen met theorie. Coaching is een heel ander verhaal. (...) Je kunt overal kennis vandaan halen, maar coaching heeft vooral te maken me wat je diep in je hart bent."
Het lijkt mij dat, zoals Kemkers een coach is die daarnaast managet en traint, managers in het onderwijs (of daarbuiten) ook de rol van coach hebben. En hoe serieus neemt de gemiddelde manager zijn/haar trainersrol? Soms geeft een blik over de schutting je weer ruimer zicht op je eigen functie.

donderdag 25 oktober 2007

Prestatieloon

In New York is het zover: het stadsbestuur en de vakbonden hebben een akkoord* gesloten over prestatiebeloning. Leraren op scholen die hoge testscores voor hun leerlingen bereiken, kunnen een bonus krijgen tot 3000 dollar per persoon. En, voor we het afdoen als typisch rechts-Amerikaans: het geldt alleen voor 'needy schools', scholen in achterstandswijken dus, en het kan alleen worden uitgekeerd aan teams van docenten, niet aan indviduele docenten.
Als dat in de Verenigde Staten kan, met hun gecentraliseerde onderwijsstelsel en traditioneel sterke vakbonden, dan zouden we zoiets in Nederland toch ook moeten kunnen realiseren? Al was het maar als experiment.
(*: gratis inlog-account nodig)

dinsdag 23 oktober 2007

Pervers

Ben van der Hilst noemt vandaag in Trouw het vmbo een 'perverse structuur'. Duidelijke taal die blijkbaar nodig is om blijvend aandacht te houden voor de problemen in de 'laagste' variant van voortgezet onderwijs die we in Nederland hebben. En waar 60% van de leerlingen (en dus toekomstige volwassen burgers) van afhankelijk is om voorbereid te worden op de maatschappij.
Toch denk ik dat er juist in het vmbo de laatste jaren heel goede ontwikkelingen plaatsvinden, juist om (wat Van der Hilst propageert) taalvaardigheid, integratie van vakken en ondersteuning van beroepskeuze te bevorderen. Het zal nog wel even duren voor we daar echt de vruchten van gaan plukken, maar het zou goed zijn als er meer aandacht kwam voor vmbo's waar het gewoon goed gaat.

maandag 22 oktober 2007

Ondergang

Een nogal omineuze titel van een nieuw boek van Ton van Haperen: "De ondergang van de Nederlandse leraar." Met Máxima ben ik geneigd te vragen: bestaat DE Nederlandse leraar dan? Als we Ruud Abma moeten geloven biedt het een nieuw perspectief op de huidige stand van zaken in het onderwijs, waarin Van Haperen ook de leraar zelf niet spaart. Maar toch moeten de managers weer even een duw krijgen: zij zouden met het weinige beschikbare geld vooral hun eigen zakken hebben gevuld. Ik dacht dat we aan die visie nu toch wel voorbij waren. Maar goed, eerst het boek maar eens zelf lezen.

zaterdag 20 oktober 2007

Innovatievermogen

Pieter Leenheer komt in het laatste nummer van Meso Magazine (nr 156) met een interessante theorie over de crisis in het onderwijs. Volgens hem is er sprake van een ongelukkige samenloop van factoren. Pogingen tot professionalisering van het leraarsberoep mislukten. Er moest in het onderwijs worden bezuinigd als gevolg van de recessie in de jaren '70 en '80. De inhoudelijke onderwijsvernieuwingen die werden doorgevoerd werden vervolgens in de opinie van leraren en het publiek op één hoop gegooid met die bezuinigingen. Al deze factoren samen leidden ertoe dat het imago van het onderwijs verslechterde en sommige scholen 'depressieve organisaties' werden. Daarvan valt weinig innovatievermogen te verwachten.

Wat me erin aanspreekt is dat Leenheer de verklaring zoekt in onderliggende maatschappelijke processen; en niet in de vermeende moedwilligheid van bepaalde personen of partijen om de onderwijssector naar hun hand te zetten. Dat laatste zou de grootste fout zijn die de parlementaire commissie kan maken in mijn ogen.
Ben nog benieuwd naar een grondige analyse waarom het leraren nooit gelukt is om vakontwikkeling en belangenbehartiging in één beroepsorganisatie gebundeld te krijgen, en waardoor de leraren nooit als één front hebben kunnen optreden. Daardoor lukte het de overheid een dramatische maatregel als de HOS-operatie doorgevoerd te krijgen, wat nu nog zijn negatieve nawerkingen heeft.

vrijdag 19 oktober 2007

Bureaucratie valt best mee

Trouw berichtte gisteren dat de bureaucratie in het onderwijs best mee valt. De krant baseert zich op een rapport van Ecorys, opgesteld in opdracht van de VO-Raad. Dit rapport is hier te downloaden. Op Radio 1 werd Rob Kraakman, bestuursvoorzitter van OMO geïnterviewd.

De resultaten liggen zo voor de hand, dat je je afvraagt hoe het kan dat hier eerst zo'n dik rapport over geschreven moest worden. Blijkbaar is er een belang dat we met z'n allen hebben om dit soort mythes in stand te houden. Ik ben er nog niet achter.

In de Tweede Kamer gaat het gesprek met minister Plasterk vervolgens alleen weer over geld. Zo komen we niet verder.

Hier nog het opinie-artikel dat ik over hetzelfde onderwerp in Trouw schreef afgelopen zomer.

donderdag 18 oktober 2007

Start

Welkom op mijn blog. Kijk hier voor recent nieuws en commentaar op het gebied van onderwijsmanagement.